Raport z badań nad skutecznością społeczności terapeutycznych

Z przyjemnością informujemy o publikacji raportu końcowego z badań pt. „Pomiar skuteczności czynników leczących w społecznościach terapeutycznych dla uzależnionych osób dorosłych”. Projekt został zrealizowany w ramach zadania 2.1.7 na zlecenie Krajowego Centrum do Spraw Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Cel i zakres badania

Celem badania był pomiar czynników leczących obecnych w społecznościach terapeutycznych oraz określenie ich związku z efektami leczenia u osób dorosłych w wieku 18–30 lat. Analizie poddano zarówno zmienne indywidualne (psychologiczne), jak i społeczne, w tym poziom funkcjonowania społecznego oraz jakość istotnych relacji.

Metodologia

Projekt miał charakter szeroko zakrojonego badania empirycznego. Wzięło w nim udział łącznie 1000 pacjentów z 42 placówek, z czego 217 osób uczestniczyło w pełnym cyklu pomiarowym. Zastosowano model pretest–posttest, co oznacza, że uczestnicy byli badani dwukrotnie – na początku oraz pod koniec terapii. Wykorzystano baterię narzędzi samoopisowych (self-report), umożliwiających ocenę kluczowych obszarów funkcjonowania psychicznego, takich jak obraz siebie (realny i idealny), poczucie sensu życia, poziom koherencji czy tendencje rozwojowe wynikające z rozbieżności między postrzeganiem siebie realnego i idealnego.

Dodatkowo analizowano zmiany w zakresie używania substancji psychoaktywnych, postaw wobec ich stosowania oraz innych zachowań ryzykownych, a także subiektywną ocenę stanu zdrowia. Tak szeroki zakres pomiaru pozwolił na kompleksową ocenę procesu zdrowienia.

Najważniejsze wnioski

Uzyskane wyniki umożliwiły identyfikację tych czynników leczących, które są najczęściej dostrzegane przez pacjentów społeczności terapeutycznych, a także tych, które mają największe znaczenie dla skuteczności terapii. Wiedza ta ma istotne znaczenie dla dalszego rozwoju i doskonalenia metod pracy w oparciu o model społeczności terapeutycznej oraz dla kształcenia specjalistów leczenia uzależnień.

Zespół badawczy

Realizatorem projektu była Polska Federacja Społeczności Terapeutycznych. W skład zespołu badawczego weszli doświadczeni naukowcy i praktycy, reprezentujący zarówno środowisko akademickie, jak i ośrodki terapii uzależnień, w tym Monar.

Zespół:

• dr Barbara Tokarska
• dr Wiesław Poleszak, prof. WSEI
• mgr Jolanta Łazuga-Koczurowska
• mgr Piotr Adamiak
• mgr Marcin Sochocki

Raport został poddany recenzji naukowej przez prof. dr hab. Jana Czesława Czabałę, co stanowi dodatkowe potwierdzenie jego wysokiej wartości merytorycznej.